Tin nhắn, cuộc gọi báo bạn được hoàn tiền bảo hiểm đóng thừa, được nhận lại tiền bảo hiểm xã hội qua mạng, hay hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có khoản thưởng cần "kích hoạt", rồi đòi bấm đường dẫn, nộp phí hay cung cấp mã OTP, là thông báo giả. Cơ quan bảo hiểm xã hội và doanh nghiệp bảo hiểm có quy trình giải quyết chế độ, chi trả bằng hồ sơ và kênh chính thức; khoản chi trả được chuyển vào tài khoản đã đăng ký hoặc nhận tại nơi chi trả, không cần người hưởng chuyển trước bất kỳ khoản phí nào cho người gọi điện.
Thông báo hoàn tiền bảo hiểm giả nhắm vào người lao động vừa nghỉ việc, người đã nghỉ hưu và người đang có hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, những người thật sự có quyền lợi bảo hiểm và có lý do để mong một khoản tiền. Bài giải thích các dạng thông báo giả, cách đối chiếu quyền lợi thật của mình, và cách nói chuyện với bố mẹ khi họ nhận những cuộc gọi kiểu này.
Vì sao tin hoàn tiền bảo hiểm có sức thuyết phục
Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm nhân thọ đều là những thứ người dân đóng tiền nhiều năm nhưng ít khi đọc kỹ quyền lợi. Khi có người gọi tới, đọc đúng tên, đúng nơi làm việc cũ, đúng số năm đóng, rồi nói "bác đóng thừa, bên cháu hoàn lại", người nghe rất khó tự kiểm tại chỗ. Họ không biết mình có đóng thừa thật không, nhưng biết chắc mình đã đóng tiền, và một khoản hoàn lại nghe hoàn toàn hợp lý.
Người vừa nghỉ việc đang lo thủ tục bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm xã hội một lần; người nghỉ hưu đang quan tâm lương hưu, thẻ bảo hiểm y tế; người có hợp đồng nhân thọ đang chờ ngày đáo hạn. Mỗi nhóm có một mối bận tâm thật để kẻ gian bám vào. Tin giả không cần bịa ra quyền lợi mới; nó chỉ hứa giúp nhận quyền lợi nhanh hơn, dễ hơn, không phải đi lại.
Kẻ gian thường có sẵn một phần thông tin thật nhờ dữ liệu bị lộ, nên cuộc gọi nghe rất đáng tin. Khi người nghe đã tin, họ được dẫn sang các bước quen thuộc: kết bạn mạng xã hội, cài ứng dụng qua đường dẫn, nhập thông tin thẻ, nộp "phí hồ sơ" hoặc "thuế thu nhập" trước khi nhận tiền.
Các dạng tin hoàn tiền bảo hiểm giả hay gặp
Các dạng dưới đây đã được cơ quan bảo hiểm xã hội và doanh nghiệp bảo hiểm cảnh báo nhiều lần, chỉ đổi lời lẽ.
- "Hoàn tiền bảo hiểm y tế do đóng trùng": người gọi nói bạn có hai thẻ, được hoàn khoản thừa, yêu cầu cài ứng dụng để nhận.
- "Rút bảo hiểm xã hội một lần nhanh, không cần đi lại": dịch vụ trên mạng thu sổ, giấy tờ, thu phí, hứa nhận tiền trong vài ngày.
- "Cập nhật thông tin để nhận lương hưu tăng": tin nhắn kèm đường dẫn, yêu cầu nhập căn cước và số tài khoản nhận lương hưu.
- "Hợp đồng nhân thọ của bạn có khoản thưởng tri ân": người tự xưng nhân viên doanh nghiệp bảo hiểm báo có tiền thưởng, đòi nộp phí kích hoạt hoặc thuế trước.
- "Hồ sơ bảo hiểm của bạn có sai sót, sẽ bị khoá": doạ mất quyền lợi nếu không làm theo trong ngày.
- "Hỗ trợ lấy lại tiền hợp đồng nhân thọ đã huỷ": nhắm vào người từng có tranh chấp với doanh nghiệp bảo hiểm, đòi phí trước để "can thiệp".
Chung cho mọi dạng: khoản tiền thật mà bạn có quyền nhận không bao giờ đòi bạn chuyển tiền trước cho người báo tin. Mọi yêu cầu nộp phí để nhận tiền đều là lý do đủ để dừng.
Quyền lợi thật được giải quyết thế nào, ở mức nguyên lý
Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp. Người hưởng nộp hồ sơ theo quy định tại cơ quan bảo hiểm xã hội, trung tâm dịch vụ việc làm hoặc qua cổng dịch vụ công; cơ quan xét duyệt và chi trả qua tài khoản người hưởng đăng ký hoặc qua nơi chi trả được chỉ định. Điều kiện, thời hạn, mức hưởng do luật và văn bản hiện hành quy định, nên kiểm trên kênh chính thức.
Bảo hiểm y tế. Thông tin thẻ, quá trình tham gia có thể tra trên ứng dụng chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc ứng dụng định danh điện tử quốc gia. Nếu thật sự có đóng trùng, việc xử lý theo thủ tục của cơ quan bảo hiểm xã hội nơi bạn tham gia, không qua người gọi điện.
Lương hưu. Lương hưu được chi trả theo kỳ qua tài khoản hoặc tại điểm chi trả đã đăng ký. Thay đổi nơi nhận, cách nhận làm qua cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc kênh chính thức; không có đợt "cập nhật để được tăng lương hưu" qua đường dẫn.
Bảo hiểm nhân thọ. Quyền lợi đáo hạn, chia lãi, thưởng nếu có được ghi trong hợp đồng và thông báo bằng văn bản của doanh nghiệp bảo hiểm. Khách hàng có thể hỏi qua tổng đài chính thức hoặc ứng dụng của doanh nghiệp, đại lý có mã số; không có khoản "phí kích hoạt" để nhận tiền thưởng.
Kiểm một tin báo hoàn tiền bảo hiểm
Khi nhận tin hay cuộc gọi, làm theo thứ tự dưới đây. Dừng ngay nếu có yêu cầu nộp phí, cài ứng dụng qua đường dẫn hay đọc mã OTP.
- Ghi lại người gọi tự xưng là ai, thuộc đơn vị nào, rồi kết thúc cuộc gọi lịch sự. Không xác nhận thêm thông tin cá nhân.
- Tra quá trình đóng và quyền lợi của mình trên ứng dụng chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc ứng dụng định danh điện tử quốc gia, tải từ kho ứng dụng chính thức.
- Gọi tổng đài chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc doanh nghiệp bảo hiểm, lấy số từ trang chính thức hay từ hợp đồng, sổ, thẻ của bạn.
- Đến trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình tham gia nếu muốn chắc chắn. Với người lớn tuổi, đây thường là cách yên tâm nhất.
- Với bảo hiểm nhân thọ, đối chiếu với hợp đồng giấy và hỏi đại lý phụ trách mà bạn biết rõ, hoặc tổng đài của doanh nghiệp.
Nếu kết quả là bạn thật sự có một quyền lợi chưa nhận, hãy làm thủ tục qua kênh chính thức. Tin giả đã khiến bạn kiểm lại quyền lợi của mình, đó là điều tốt duy nhất có được từ nó.
Đặt tin hoàn tiền cạnh quy trình thật
Bảng dưới đây tóm tắt những chỗ thông báo giả khác quy trình thật, để đối chiếu nhanh.
| Điểm nhìn | Quy trình thật | Thông báo giả |
|---|---|---|
| Ai bắt đầu | Người hưởng nộp hồ sơ hoặc tra cứu | Người lạ gọi tới báo "bạn được hoàn tiền" |
| Hồ sơ | Theo quy định, nộp tại cơ quan hoặc cổng dịch vụ công | Gửi ảnh giấy tờ qua mạng xã hội |
| Chi phí | Không có phí kích hoạt để nhận tiền | Phí hồ sơ, phí kích hoạt, thuế nộp trước |
| Kênh nhận tiền | Tài khoản đã đăng ký, nơi chi trả chỉ định | Yêu cầu nhập thông tin thẻ, OTP trên trang lạ |
| Ứng dụng | Ứng dụng chính thức từ kho ứng dụng | Tệp cài đặt gửi qua đường dẫn |
| Thời gian | Theo thời hạn xét duyệt của quy định | "Phải xác nhận trong hôm nay" |
Hàng "ai bắt đầu" là chỗ dễ nhớ nhất: với hầu hết quyền lợi bảo hiểm, người hưởng là người chủ động làm thủ tục, không phải người được gọi điện báo tin bất ngờ.
Dịch vụ "rút bảo hiểm xã hội một lần nhanh" trên mạng
Bên cạnh các cuộc gọi giả danh, còn có các bài quảng cáo dịch vụ làm hộ thủ tục bảo hiểm xã hội một lần, cam kết nhanh, không cần đi lại, nhận tiền trong vài ngày. Một số bài thu sổ bảo hiểm xã hội, căn cước, thông tin tài khoản rồi biến mất; một số đòi phí dịch vụ rất cao, hoặc hướng dẫn khai thông tin không đúng sự thật để "được duyệt".
Quyết định có rút bảo hiểm xã hội một lần hay không là chuyện quan trọng, ảnh hưởng tới quyền lợi lâu dài như lương hưu, và nên được cân nhắc kỹ dựa trên thông tin chính thức. Các trang về thủ tục và bảo hiểm xã hội có bài phân tích riêng; ở đây điều cần nhớ là giao sổ và giấy tờ cho một dịch vụ không rõ danh tính trên mạng là rủi ro, và khai không đúng sự thật có thể bị xử lý theo quy định.
Nếu cần hỗ trợ thủ tục, hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bộ phận một cửa nơi bạn ở. Một số thủ tục làm được qua cổng dịch vụ công, và nhân viên tại nơi tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn mà không thu phí dịch vụ.
Nói chuyện với bố mẹ đã nghỉ hưu về các cuộc gọi bảo hiểm
Bố mẹ đã nghỉ hưu nhận lương hưu đều đặn, có thẻ bảo hiểm y tế, có khi còn hợp đồng nhân thọ mua từ nhiều năm trước. Đây đúng là nhóm mà tin hoàn tiền bảo hiểm nhắm tới. Bố mẹ có thể không kể với con vì nghĩ chuyện nhỏ, hoặc vì đã lỡ làm theo và ngại.
Hãy chủ động ngồi cùng bố mẹ một lần: cài ứng dụng chính thức để bố mẹ tự xem quá trình đóng và thẻ bảo hiểm y tế, chụp lại hợp đồng nhân thọ và số tổng đài của doanh nghiệp, lưu số tổng đài của cơ quan bảo hiểm xã hội vào danh bạ. Khi có sẵn những thứ này, bố mẹ có chỗ để tự so mỗi khi có cuộc gọi lạ.
Thống nhất trước một câu trả lời gọn cho mọi cuộc gọi báo hoàn tiền, chẳng hạn "Bác sẽ tự ra cơ quan bảo hiểm hỏi, cảm ơn cháu". Nói xong là cúp máy, không cần tranh luận hay giải thích thêm. Nếu bố mẹ đã lỡ cung cấp thông tin hay chuyển tiền, con cái nên cùng bố mẹ liên hệ ngân hàng và trình báo công an ngay, không trách móc.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan bảo hiểm xã hội có gọi điện báo hoàn tiền đóng thừa không?
Việc xử lý đóng thừa, đóng trùng thực hiện theo thủ tục của cơ quan bảo hiểm xã hội, có hồ sơ và kênh chính thức. Cuộc gọi báo hoàn tiền rồi đòi cài ứng dụng, nhập thông tin thẻ hay nộp phí là dấu hiệu giả. Hãy tự tra trên ứng dụng chính thức hoặc hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội.
Làm sao tự kiểm quá trình đóng bảo hiểm xã hội của mình?
Bạn có thể tra trên ứng dụng chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc ứng dụng định danh điện tử quốc gia, tải từ kho ứng dụng của điện thoại. Nếu không dùng điện thoại, hãy hỏi tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình tham gia.
Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có khoản thưởng, nhân viên đòi nộp phí kích hoạt thì sao?
Quyền lợi của hợp đồng được ghi rõ và chi trả theo hợp đồng; không có khoản phí kích hoạt để nhận tiền thưởng. Hãy đối chiếu hợp đồng giấy và gọi tổng đài chính thức của doanh nghiệp bảo hiểm, không qua số người gọi cung cấp.
Có nên thuê dịch vụ rút bảo hiểm xã hội một lần trên mạng không?
Nên rất thận trọng. Giao sổ, căn cước, tài khoản cho dịch vụ không rõ danh tính có rủi ro mất giấy tờ và bị lợi dụng. Việc rút một lần ảnh hưởng quyền lợi lâu dài, cần cân nhắc dựa trên thông tin chính thức. Hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội.
Đã cài ứng dụng do người tự xưng cán bộ bảo hiểm gửi thì làm gì?
Tắt mạng di động và wifi của điện thoại đó, dùng máy khác gọi ngân hàng để khoá tài khoản tạm thời, đổi mật khẩu. Nhờ người hiểu biết kiểm tra và khôi phục máy. Lưu lại tin nhắn, số điện thoại và trình báo công an nơi gần nhất.
Người gọi biết đúng nơi làm việc cũ và số năm đóng bảo hiểm thì có phải cán bộ thật không?
Không chắc. Những thông tin này có thể bị lộ qua nhiều đường. Biết thông tin của bạn không chứng minh họ là cán bộ. Điều quyết định là yêu cầu của họ: đòi phí, đòi mã OTP, đòi cài ứng dụng qua đường dẫn là dấu hiệu giả.